Industrial KnowledgeChọn biểu đồ đúng cho báo cáo: so sánh, xu hướng, cơ cấu, phân bố, quan hệ
Nội dung bài viết 6 mục
Tóm tắt nhanh
- Chọn biểu đồ theo câu hỏi cần trả lời, không theo sở thích.
- 5 nhóm mục đích: so sánh, xu hướng theo thời gian, cơ cấu/tỉ trọng, phân bố, quan hệ.
- Biểu đồ cột và đường giải quyết được khoảng 80% nhu cầu báo cáo nhà máy.
- Tránh: biểu đồ tròn quá 5 phần, 3D, trục không bắt đầu từ 0 với biểu đồ cột, quá nhiều màu.
Nguyên tắc chọn biểu đồ
Trước khi chọn, trả lời: Người xem cần thấy điều gì trong 5 giây? Nếu là “dây chuyền nào cao nhất” → so sánh. “Lỗi đang tăng hay giảm” → xu hướng. “Lỗi nào chiếm phần lớn” → cơ cấu/Pareto.
Bảng tra nhanh
| Mục đích | Biểu đồ nên dùng | Ví dụ nhà máy |
|---|---|---|
| So sánh giữa nhóm | Cột đứng / thanh ngang (sắp xếp giảm dần) | Tỉ lệ lỗi theo dây chuyền |
| Xu hướng thời gian | Đường, cột theo tháng | PPM 12 tháng, OEE theo tuần |
| Ưu tiên vấn đề | Pareto | Top lỗi chiếm 80% phế phẩm |
| Cơ cấu, tỉ trọng | Cột chồng 100%, donut (≤ 5 phần), treemap | Cơ cấu chi phí chất lượng |
| Phân bố | Histogram, Box plot | Phân bố kích thước đo |
| Quan hệ 2 biến | Scatter | Nhiệt độ khuôn và tỉ lệ co ngót |
| Ổn định quá trình | Control chart | Xbar-R đường kính trục |
| So với mục tiêu | KPI card, bullet chart, gauge (hạn chế) | OEE 78% / mục tiêu 85% |
| Theo vị trí | Bản đồ, sơ đồ mặt bằng | Lỗi theo vị trí trên sản phẩm |
Thanh ngang hay cột đứng?
Dùng thanh ngang khi tên nhóm dài (tên khách hàng, tên lỗi) hoặc có nhiều hơn 7 nhóm. Dùng cột đứng khi trục là thời gian. Luôn sắp xếp giảm dần nếu không có thứ tự tự nhiên.
Màu sắc có chủ đích
- Một màu chính cho dữ liệu, một màu nhấn cho điểm cần chú ý (ví dụ dây chuyền vượt ngưỡng tô đỏ, còn lại xám).
- Xanh – vàng – đỏ cho trạng thái đạt/cảnh báo/không đạt, thống nhất toàn dashboard.
- Không dùng quá 6 màu trong một biểu đồ.
8 lỗi trực quan hoá thường gặp
- Biểu đồ tròn 10 phần — không ai đọc được.
- Hiệu ứng 3D làm méo tỉ lệ.
- Trục Y biểu đồ cột không bắt đầu từ 0 → phóng đại chênh lệch.
- Hai trục Y không ghi rõ đơn vị.
- Không có mục tiêu/ngưỡng → người xem không biết tốt hay xấu.
- Nhãn số dày đặc che hết biểu đồ.
- Dùng đường nối cho dữ liệu không liên tục (theo dây chuyền).
- Tiêu đề chỉ là tên chỉ số (“Tỉ lệ lỗi”) thay vì thông điệp (“Tỉ lệ lỗi giảm 3 tháng liên tiếp”).
Cần người làm giúp?
Các dashboard tại Industrial Knowledge đều áp dụng nguyên tắc trên. Muốn dashboard theo dữ liệu riêng của bạn? Xem dịch vụ.
